تصفیه آب صنعتی
آب این مایع حیاتی نه تنها در زندگی روزمره انسانها بلکه در صنایع مختلف نیز کاربردهای فراوانی دارد. در واقع صنایع مختلفی چون داروسازی، صنایع غذایی و … سهم عمدهی در مصرف آب داشته و از این مایع حیات در حجمهای عمده برای تولیدات خود استفاده میکنند.از این رو و با توجه به محدودیت منابع آبی، صنایع مختلف ملزم به استفاده از روشهای مختلفی به منظور صرفه جویی در آب مصرفی خود شدهاند. تصفیه آب صنعتی یکی از تمهیداتی است که به منظور کاهش میزان مصرف منابع آبی در صنایع اندیشیده شده است. اما آیا تصفیه آب صنعتی تنها به همین منظور استفاده میشود؟
با مطالعه این مقاله تا انتها اطلاعات ارزشمندی در مورد تصفیه آب صنعتی و دستگاههای مخصوص این عملیات پیدا خواهید کرد.
تصفیه آب صنعتی چیست؟
تصفیه آب صنعتی فرایندی است که به تولید آب صنعتی منجر میشود. آب صنعتی برای اهداف گوناگون در صنعت مورد استفاده قرار میگیرد:
- به منظور تأمین آب مورد نیاز برای خنک سازی و شستشوی تجهیزات مورد استفاده در کارخانجات و صنایع مختلف
- به منظور تأمین آب مورد با ویژگیهای خاص به منظور استفاده در کاربردهای ویژهی چون داروسازی و …
- به منظور تصفیه فاضلابهای تولید شده در مراحل صنعتی و آماده سازی برای مصرف مجدد و در نتیجه صرفهجویی در مصرف آب
- به منظور تصفیه فاضلابهای سمی تولید شده توسط صنایع وکارخانجات مختلف و جلوگیری از آلودگی محیطی به وسیلهی آنها
دستگاه تصفیه آب RO
در دستگاه آب تصفیه کن اسمز معکوس از فیلتر ممبرین یا ممبران رای تولید غشاهای جدید استفاده میشود. این دستگاه قادر است آب با هر میزانی از PH و دما را از هرگونه آلودگی، میکروب، ذرات معلق و … پاکسازی نماید.
از مزایای دستگاه تصفیه آب صنعتی به روش اسمز معکوس میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- هزینه نگهداری و تعمیر پایین
- اشغال فضای کم توسط دستگاه
- مصرف بهینه انرژی
- سهولت در نصب و استفاده
- تولید آب با کیفیت بالا
- عدم نیاز به استفاده از مواد محلول کمیاب و گران
- قابلیت پاکسازی آب با هر درجه از PH و دما
- عدم تولید هرگونه آلودگی زیست محیطی
نحوهی عملکرد دستگاه اسمز معکوس تصفیه آب صنعتی:
در حالت طبیعی و کلی در صورتی که میان دو محلول با درجات مختلفی از غلظت یک غشا نیمه تراوا قرار دهیم، جریانی از سمت محلول رقیقتر به سمت محلول غلیظ تر به راه میافتد و تا زمانی که این دو محلول از نظر غلظتی به مقدار یکسانی نزدیک نشوند، این جریان ادامه خواهد داشت.
در دستگاه تصفیه آب صنعتی اسمز معکوس با ایجاد فشاری در جهت عکس، خلاف این جریان اتفاق میافتد. به این معنی که با ایجاد یک جریان آب غلیظتر به سمت محلول رقیقتر حرکت کرده و در راه حرکت خود با عبور از غشای نیمه تراوا نمک، املاح و ذرات اضافی خود را از دست میدهد و به این ترتیب موجب پاکسازی کامل آب و تصفیه آن خواهد شد.
مراحل تصفیه دستگاه آب تصفیه RO
- در اولین مرحله هیپوکلریت به آب تزریق میشود.این امر به منظور حذف آلودگیهای میکروبی و نیز پیشگیری از گرفتگی بیولوژیک ممبران دستگاه صورت میگیرد.
- در مرحلهی بعدی آب با فشار ایجاد شده توسط بوستر پمپ از فلیترهای شنی و کربنی عبور داده میشود تا سختی، رنگ، بوو جامدات و مواد ریز معلق موجود در آب گرفته شود.
- سپس به منظور از بین بردن کلر که به ممبران دستگاه آسیب وارد میکند، مقدار کنترل شدهی بی سولفیت سدیم به آب تزریق میشود.
- حال نوبت به عبور آب از فیلترهای کارتریجی است. در صورتی که فیلتر کارتریجی از دقت بالایی برخوردار باشد این مرحله کمک بسیاری به جلوگیری از رسوب گرفتگی ممبران سیستم خواهد کرد.
- حال نوبت به تنظیم و کنترل دما و PH آب میرسد. در این مرحله بسته به نوع ممبران دمای آب بین 20 تا 25 درجه تنظیم خواهد شد.
- سپس آب با فشار بالای ایجاد شده توسط یک پمپ بسیار قوی در خلاف جهت فشار اسمزی از ممبران عبور کرده و آب خروجی کاملاً تصفیه شده خواهد بود.
دستگاه تصفیه آب صنعتی چیست؟
دستگاه تصفیه آب صنعتی، دستگاهی است که در طول شبانه روز قادر به تصفیه آب در حجمهای زیاد و بالاتر از ۳ مترمکعب باشد.
دستگاه تصفیه آب صنعتی یا آب شیرین کن صنعتی در انواع زیر تولید میشوند:
- دستگاه تصفیه آب RO: این دستگاه براساس فرایند پیچیده اسمز معکوس طراحی و تولید خواهد شد.
این سیستمها که به زبان اصلی reverse osmosis و به اختصار سیستمهای RO نام میگیرند از روزترین و دقیقترین روش برای تصفیه و پاکسازی آب از املاح و ذرات معلق بهره میگیرند.
- دستگاه تصفیه آب الکترودیونیزاسیون: این دستگاه برای تصفیه و پاکسازی آب از میدانهای الکترومغناطیسی استفاده میکند و با استفاده از تبادلات یونی در خروجی آبی با کیفیت بسیار بالا تحویل میدهد.
- دستگاه تصفیه آب ازن زنی: در این دستگاه با تزریق گاز ازن به آب فرایند پاکسازی و حذف آلاینده صورت میگیرد. البته این دستگاه معمولا در صنایعی مورد استفاده قرار خواهد گرفت که میزان مصرف آب بسیار بالایی دارند.
از آنجایی که دستگاه تصفیه آب RO پیشرفته ترین و بهترین دستگاه تصفیه آب صنعتی به شمار میرود در ادامه این مقاله به بررسی این دستگاه خواهیم پرداخت:

اجزای دستگاه تصفیه آب اسمز معکوس صنعتی
در دستگاه تصفیه آب اسمز معکوس از قطعات زیادی استفاده میشود که مهمترین انها عبارتند از:
- مخزن ذخیره آب: در دستگاههای تصفیه آب معمولاً از دو مخزن استفاده میشود. یکی از این مخازن آب خام یا آب خوراک را جهت کاهش نوسان و فشار آب در خود ذخیره میکند ودیگری نیز برای ذخیره سازی آب تصفیه و تولید شده توسط دستگاه مورد استفاده قرار میگیرد. جنس و ابعاد این مخزنها بسته به کاربرد و ظرفیت میتواند از پلی اتیلن تک لایه، سه و یا پنج لایه باشد. در ظرفیتها و اندازههای بزرگتر از جنس فلزاتی چون استیل و یا بتن استفاده میشود.
- پمپ: وظیفه ی پمپ آب خوراک، پمپاژ آب موجود در مخزن آب ورودی به محفظه ی ممبران است. انتخاب پمپ با توجه به فاکتورهای چون هد، دبی،محاسبه NPSH پمپ و کاویتالاسیون انجام میشود. دبی پمپ آب ورودی باید 20 تا 30 درصد از ظرفیت دستگاه بالاتر باشد.
- فیلتر شنی و یا فیلتر کربنی: با توجه به میزان آلودگی و ناخالصی آب از یکی از این دو فیلتر و یا هر دو به عنوان پیش تصفیه در مسیر سیستم اسمز معکوس استفاده میشود.
- پمپ فشار قوی: این پمپ وظیفهی تامین فشار مورد نیاز برای عبور آب از لایههای ممبران و ایجاد فشار اسمز معکوس استفاده میشود. جنس، قدرت و سایر ویژگیهای این پمپ براساس شرایط محیطی، شرایط آب خوراک و .. انتخاب میشود.
- فیلتر ممبران: قدرت و ظرفیت دستگاه براساس تعداد و نوع فیلتر ممبران به کار رفته در آن تعیین میشود. ممبران یک فیلتر کامپوزیتی نازک و متشکل از سه لایه است که مهمترین واصلیترین قسمت سیستم تصفیه محسوب میشود.
- پرشر وسل: پرشر وسل در واقع نگهدارنده ومحفظه ممبران محسوب میشود. پرشر وسلها سایز، فشار کاری، تعداد ممبران پوشش دهنده و نوع ورودی متفاوتی دارند.
- سوییچهای فشار بالا و پایین: از این دو سوییچ برای کنترل افت فشار در دهانه ورودی و کنترل افزایش فشار در خروجی پمپ فشار قوی استفاده میشود. چرا که افت فشار و یا افزایش فشار آب از سطح مجاز تعیین شده به سیستم آسیب میرساند.
- پرشر گیج، دبی سنج، پرشر سوییچ، تابلو برق، سوییچهای فشار بالا و پایین نیز سایر قطعات به کار رفته در این سیستم هستند.
مزایای استفاده از تصفیه آب صنعتی RO
- قابل طراحی برای مقادیر و ظرفیتهای متفاوت
- توانایی از بین بردن کامل مواد شیمیایی، نیتراتها، آلایندهها، جیوه و… از آب
- هزینه نگهداری کم
- راهبری آسان
- میزان مصرف کم انرژی
- اقتصادی ترین روش تصفیه و نمک زدایی
- قابل استفاده در صنایع ومصارف مختلف
- امکان بازیابی مجدد پساب دستگاه توسط خود دستگاه
- قابلیت استفاده برای انواع آب با درجات مختلفی از سختی و آلودگی
- اضافه نکردن هیچگونه ناخالصی ای به پساب غیر از آنچه در آب موجود بوده
- عدم نیاز به متوقف کردن کامل سیستم، در صورت بروز خرابی در قطعات

کاربردهای دستگاه تصفیه آب صنعتی
از رایج ترین و عمده ترین کاربردهای دستگاه تصفیه آب صنعتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- در تهیه وتولید آب مورد نیاز دامداری برای سرعت بخشیدن به رشد دام و طیور
- نمک زدایی و شیرین سازی آبهای شور جهت استفاده آشامیدنی را انجام میدهد.
- تأمین و تولید آب مورد نیاز مصارف کشاورزی که با از بین بردن سختی و مواد مضر موجب کاهش نیاز به کودها ومواد شیمیایی، جلوگیری از تحلیل رفتن خاک، رشد یکنواختتر محصول در سرتاسر زمین، افزایش طول عمر محصول و کاهش هزینه های نگهداری از محصول میشود.
- به عنوان آب شیرین کن در گلخانهها استفاده میشود که به دلیل حذف رسوبات از آب باعث جلوگیری از مسدود شدن لولههای آبیاری قطرهی، از بین رفتن خاک و بهبود کیفیت محصولات میشود.
- در کارخانجات دارو سازی، آرایشی و بهداشتی، پتروشیمی، فولاد، نساجی، کاغذ سازی، رنگ سازی مورد استفاده قرار میپیرد.
- با تصفیه آب، منابع آبی مورد نیاز نیروگاههای بخار و سیکل ترکیبی را تأمین میکند.
- وظیفهی تأمین آب دیگهای بخار، بویلرها، سیستمهای سرمایشی و گرمایشی را برعهده دارد.
- آب دستگاههای دیالیز مورد استفاده در بیمارستان ها را تصفیه و تأمین میسازد.
- در کارخانجات تولید مواد غذایی و نوشیدنیها، کیفیت آب مورد نیاز را بهبود بخشیده و آن را قابل شرب میسازد.
- در مرغداریها، مراکز پرورش ماهی به صورت نیمه صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد.